Răng bọc sứ bị viêm tủy có gây nguy hiểm gì không

Viêm tủy dưới răng bọc sứ là một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất trong nha khoa phục hình. Khác với răng tự nhiên, phần thân răng đã được bao phủ bởi mão sứ nên các dấu hiệu bệnh lý thường bị che lấp, khiến tình trạng viêm tủy dễ bị phát hiện muộn. Trên lâm sàng, nhiều nghiên cứu cho thấy tỷ lệ răng bọc sứ phải điều trị lại do biến chứng tủy và quanh chóp dao động khoảng 8–15% sau 5–10 năm, trong đó viêm tủy không hồi phục và hoại tử tủy chiếm tỷ lệ đáng kể.

1. Răng bọc sứ bị viêm tủy có nguy hiểm không?

Câu trả lời rõ ràng là có nguy hiểm, và mức độ nguy hiểm phụ thuộc trực tiếp vào giai đoạn phát hiện và can thiệp.

Về mặt sinh lý bệnh, tủy răng là mô liên kết giàu mạch máu và thần kinh, nằm trong buồng tủy kín. Khi bị viêm, áp lực trong buồng tủy tăng cao, mạch máu bị chèn ép, dẫn đến thiếu máu cục bộ và hoại tử. Nếu không điều trị kịp thời, vi khuẩn và độc tố từ tủy hoại tử sẽ lan xuống vùng chóp răng, gây viêm quanh chóp, áp xe xương ổ răng và các biến chứng xa hơn.

Đối với răng bọc sứ, nguy cơ càng lớn vì:

– Mão sứ che phủ toàn bộ thân răng, làm mờ hoặc mất đi các dấu hiệu lâm sàng như lỗ sâu, đổi màu men ngà, rò mủ.
– Người bệnh thường chủ quan vì nghĩ rằng răng đã được “bảo vệ”, nên trì hoãn thăm khám khi mới ê buốt nhẹ.
– Khi triệu chứng rõ ràng xuất hiện, tổn thương tủy thường đã chuyển sang giai đoạn không hồi phục hoặc hoại tử.

Thực tế lâm sàng cho thấy, phần lớn các trường hợp đau dữ dội dưới mão sứ khi đến nha khoa đều đã có tổn thương quanh chóp trên phim X-quang, nghĩa là bệnh đã vượt ra khỏi phạm vi buồng tủy.

 2. Những nguy hiểm tiềm ẩn khi viêm tủy dưới răng bọc sứ

Viêm tủy dưới răng bọc sứ không chỉ gây đau mà còn tiềm ẩn nhiều hậu quả tại chỗ và toàn thân.

2.1. Đau nhức kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống

– Đau có thể xuất hiện tự phát, thành từng cơn, tăng về đêm do tăng áp lực máu vùng đầu cổ khi nằm.
– Đau lan theo đường dẫn truyền thần kinh sinh ba, có thể gây nhức đầu, đau tai, đau vùng thái dương, làm bệnh nhân khó xác định chính xác răng nguyên nhân.
– Theo thống kê lâm sàng, khoảng 60–70% bệnh nhân viêm tủy không hồi phục báo cáo tình trạng mất ngủ và giảm khả năng tập trung trong công việc.

2.2. Hoại tử tủy và nhiễm trùng lan xuống chóp răng

Khi tủy không còn khả năng hồi phục, mô tủy sẽ hoại tử hoàn toàn. Đây là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn kỵ khí phát triển.

Hậu quả thường gặp gồm:

– Viêm quanh chóp răng mạn tính, thể hiện bằng hình ảnh thấu quang quanh chóp trên phim X-quang.
– Nang quanh chóp hoặc u hạt chóp răng nếu nhiễm trùng kéo dài.
– Tiêu xương ổ răng, làm suy yếu nền tảng nâng đỡ răng.

Các tổn thương này làm giảm đáng kể tiên lượng bảo tồn răng, đặc biệt ở răng trụ phục hình.

2.3. Áp xe răng, tụ mủ và nguy cơ lan rộng

Nếu vi khuẩn phát triển mạnh, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách hình thành ổ mủ.

Biểu hiện lâm sàng bao gồm:

– Sưng nướu khu trú, ấn đau, có thể xuất hiện lỗ rò mủ.
– Trường hợp cấp tính có thể sưng mặt, hạn chế há miệng, sốt, nổi hạch.

Trong những ca nặng, nhiễm trùng có thể lan vào:

– Khoang hàm mặt, gây viêm mô tế bào.
– Xoang hàm trên đối với răng hàm trên.
– Khoang cổ sâu, làm tăng nguy cơ biến chứng toàn thân, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không kiểm soát kịp thời.

2.4. Hôi miệng, viêm nướu và ảnh hưởng răng kế cận

Vi khuẩn từ ống tủy hoại tử và khe hở cổ mão sứ có thể lan sang mô nha chu xung quanh.

Hậu quả thường gặp là:

– Viêm nướu mạn tính, chảy máu khi chải răng.
– Hôi miệng dai dẳng do khí sulfur từ vi khuẩn kỵ khí.
– Tăng nguy cơ sâu răng và viêm nha chu ở răng kế cận, đặc biệt khi mão sứ không sát khít.

2.5. Nguy cơ phải tháo bỏ mão sứ và điều trị lại từ đầu

Khi viêm tủy tiến triển, phần lớn trường hợp buộc phải tháo mão sứ để tiếp cận buồng tủy.

Điều này đồng nghĩa với:

– Mão sứ cũ thường không thể tái sử dụng.
– Bệnh nhân phải trải qua quy trình điều trị tủy, tái tạo cùi răng và bọc sứ lại.
– Chi phí và thời gian điều trị tăng đáng kể, có thể gấp 2–3 lần so với việc xử lý sớm.

2.6. Trường hợp nặng: ảnh hưởng sức khỏe toàn thân

Nhiễm trùng răng miệng là một ổ vi khuẩn mạn tính trong cơ thể.

Nhiều nghiên cứu y văn đã chỉ ra mối liên hệ giữa nhiễm trùng răng mạn tính với:

– Tăng nguy cơ viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn ở người có bệnh tim nền.
– Làm nặng thêm bệnh đái tháo đường do tăng tình trạng viêm toàn thân.
– Gây nhiễm trùng huyết trong các trường hợp suy giảm miễn dịch.

Do đó, viêm tủy dưới răng bọc sứ không chỉ là vấn đề tại chỗ mà còn có thể tác động đến sức khỏe tổng thể.

3. Điều gì khiến viêm tủy dưới răng bọc sứ nguy hiểm hơn răng thường?

Có ba yếu tố chính làm cho tình trạng này đặc biệt nguy hiểm.

Thứ nhất, mão sứ che phủ hoàn toàn thân răng. Các dấu hiệu sâu răng thứ phát, đổi màu mô răng hay rò mủ ở mặt nhai thường không thể quan sát trực tiếp. Chẩn đoán chủ yếu dựa vào triệu chứng chủ quan và phim X-quang, nên dễ bị bỏ sót ở giai đoạn sớm.

Thứ hai, yếu tố tâm lý chủ quan. Nhiều bệnh nhân cho rằng răng đã bọc sứ thì “không thể sâu, không thể viêm tủy”, nên có xu hướng chịu đựng ê buốt nhẹ trong thời gian dài. Khi đến khám, tổn thương thường đã lan đến chóp.

Thứ ba, sự thay đổi về dẫn truyền nhiệt và lực nhai. Mão sứ có hệ số dẫn nhiệt khác men răng tự nhiên và phân bố lực nhai khác biệt. Những kích thích sinh lý có thể bị giảm cảm giác ở giai đoạn đầu, khiến viêm tủy tiến triển âm thầm.

4. Dấu hiệu nhận biết răng bọc sứ bị viêm tủy

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu là yếu tố quyết định khả năng bảo tồn răng. Các biểu hiện lâm sàng thường tiến triển theo ba mức độ.

1. Dấu hiệu sớm, dễ bỏ qua

Ở giai đoạn viêm tủy hồi phục hoặc mới chuyển sang không hồi phục, triệu chứng thường không rầm rộ.

Các biểu hiện phổ biến gồm:

– Ê buốt khi ăn uống nóng hoặc lạnh, cảm giác kéo dài vài giây đến vài chục giây sau khi kích thích.
– Cảm giác tức nhẹ, khó chịu khi cắn, đặc biệt khi nhai thức ăn cứng.
– Hơi thở có mùi nhẹ dù đã vệ sinh răng miệng kỹ, do vi khuẩn bắt đầu xâm nhập dưới cổ mão.

Nhiều bệnh nhân ở giai đoạn này chỉ tự dùng thuốc giảm đau hoặc bỏ qua, tạo điều kiện cho bệnh tiến triển.

2. Dấu hiệu rõ ràng, cần đi khám ngay

Khi viêm tủy chuyển sang giai đoạn không hồi phục, triệu chứng trở nên đặc trưng hơn.

Thường gặp:

– Đau nhức tự phát, không cần kích thích.
– Đau tăng rõ về đêm, khiến người bệnh tỉnh giấc.
– Cơn đau lan lên nửa đầu, thái dương, tai hoặc cổ.
– Sưng nướu khu trú quanh răng bọc sứ, đôi khi có mụn mủ nhỏ.
– Cảm giác răng “cao”, đau khi chạm nhẹ hoặc khi cắn khít.

Ở giai đoạn này, điều trị tủy gần như là chỉ định bắt buộc.

3. Dấu hiệu muộn, cảnh báo biến chứng

Khi tủy đã hoại tử và nhiễm trùng lan rộng, triệu chứng có thể rất nặng hoặc đôi khi nghịch lý là giảm đau đột ngột.

Các dấu hiệu bao gồm:

– Đau dữ dội, liên tục hoặc hết đau nhưng kèm cảm giác nặng, căng vùng răng.
– Sưng mặt, sưng má hoặc sưng lợi lan tỏa.
– Sốt, mệt mỏi, nổi hạch dưới hàm.
– Răng lung lay nhẹ do tiêu xương ổ răng.
– Nướu quanh mão sứ đổi màu, thâm đỏ hoặc tím.

Đây là giai đoạn nguy hiểm, cần can thiệp y khoa sớm để tránh biến chứng lan rộng.

4. Nguyên nhân khiến răng bọc sứ vẫn bị viêm tủy

Viêm tủy dưới răng bọc sứ không phải là hiện tượng hiếm. Các nguyên nhân thường gặp có thể xuất phát từ quá trình điều trị ban đầu hoặc từ giai đoạn sử dụng sau đó.

1. Mài răng quá nhiều và sang chấn tủy

Trong quá trình chuẩn bị răng, nếu bác sĩ mài quá sát buồng tủy, lớp ngà bảo vệ bị mỏng đi đáng kể.

Hậu quả là:

– Tủy răng dễ bị kích thích bởi nhiệt và hóa chất.
– Nguy cơ viêm tủy vô khuẩn tăng cao.
– Theo một số thống kê, những răng mài quá 1,5–2 mm ngà có tỷ lệ biến chứng tủy cao hơn rõ rệt so với răng mài bảo tồn.

2. Sót vi khuẩn, hở cổ mão, xi măng gắn kém

Nếu trong quá trình bọc sứ:

– Không làm sạch triệt để mô sâu.
– Mão sứ không sát khít.
– Xi măng gắn bị hòa tan theo thời gian.

Vi khuẩn sẽ xâm nhập qua khe hở vi thể, gây sâu răng thứ phát và viêm tủy.

3. Sâu răng tái phát dưới mão sứ

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất trên lâm sàng.

Do khó phát hiện bằng mắt thường, sâu răng có thể tiến triển âm thầm dưới mão sứ trong nhiều tháng hoặc nhiều năm trước khi gây viêm tủy.

4. Khớp cắn sai và chấn thương khớp cắn kéo dài

Mão sứ quá cao hoặc phân bố lực nhai không hợp lý có thể gây:

– Sang chấn khớp cắn mạn tính.
– Viêm tủy do quá tải cơ học.
– Nứt răng vi thể, tạo đường xâm nhập cho vi khuẩn.

5. Chăm sóc răng miệng không đúng cách

Không dùng chỉ nha khoa, vệ sinh kém vùng cổ răng bọc sứ làm tăng nguy cơ viêm nướu, sâu răng thứ phát và viêm tủy.

6. Tay nghề bác sĩ và chất lượng vật liệu

Tay nghề lâm sàng ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác khi mài răng, lấy dấu, gắn mão và điều chỉnh khớp cắn. Vật liệu kém chất lượng cũng dễ gây hở viền và kích ứng mô răng.

5. Khi răng bọc sứ bị viêm tủy thì cần làm gì?

Hướng xử trí phụ thuộc vào mức độ tổn thương tủy và tình trạng mão sứ.

1. Có giữ được răng bọc sứ không?

Trong một số trường hợp:

– Viêm tủy được phát hiện sớm.
– Mão sứ còn sát khít, không nứt vỡ.
– Có thể mở lỗ nhỏ trên mặt nhai để điều trị tủy.

Bác sĩ có thể giữ lại mão sứ và trám phục hồi lỗ mở sau điều trị.

Ngược lại, nếu:

– Mão sứ hở, sâu răng lan rộng.
– Răng vỡ lớn, không đảm bảo kín khít sau điều trị.

Thì việc tháo bỏ mão sứ và phục hình lại là cần thiết để đảm bảo tiên lượng lâu dài.

2. Các hướng điều trị phổ biến

Điều trị tủy dưới mão sứ

Áp dụng khi mão sứ còn tốt và có thể tiếp cận ống tủy qua lỗ mở. Bác sĩ sẽ làm sạch, tạo hình và trám bít hệ thống ống tủy, sau đó phục hồi lỗ mở bằng vật liệu composite hoặc inlay.

Tháo mão, chữa tủy, bọc lại

Đây là phương án phổ biến nhất. Sau khi tháo mão, bác sĩ đánh giá mức độ tổn thương, điều trị tủy, tái tạo cùi răng rồi bọc mão mới để đảm bảo độ kín khít và thẩm mỹ.

Nhổ răng

Chỉ định khi:

– Răng nứt dọc, tiêu xương nặng.
– Nhiễm trùng lan rộng không thể kiểm soát.
– Cấu trúc răng không còn đủ để phục hình.

Sau nhổ, bệnh nhân cần được tư vấn trồng răng thay thế để tránh tiêu xương và xô lệch răng.

3. Điều trị sớm khác gì điều trị muộn?

Điều trị sớm thường:

– Ít xâm lấn, thời gian ngắn.
– Có khả năng giữ lại mão sứ.
– Chi phí thấp hơn.
– Tỷ lệ bảo tồn răng cao.

Điều trị muộn thường:

– Phải tháo mão, thậm chí nhổ răng.
– Thời gian kéo dài nhiều buổi.
– Chi phí cao hơn do phải điều trị tủy phức tạp, phục hình lại.
– Ảnh hưởng đến thẩm mỹ và làm giảm tuổi thọ răng trụ.

Vì vậy, việc thăm khám ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường là yếu tố then chốt quyết định tiên lượng lâu dài của răng bọc sứ.